Szlak Pielgrzymkowy
admin
08/12/2010 10:38

 
Krosno - Dzieje sanktuarium
bogumil
07/12/2010 01:40

Sanktuarium Nawiedzenia NMP i św. Józefa w Krośnie koło Ornety jest być może jednym z najstarszych spośród żywych do dziś warmińskich miejsc kultu. Jego legendarne początki sięgają XV wieku.

Jak większość warmińskich miejscowości o historycznym rodowodzie wieś nad Drwęcą Warmińską powstała w miejscu starszych osad pruskich Bludyn i Gayliten połączonych w 1384 r. przez Jana von Krossen. Pruska miejscowość Gayliten wymieniana była w dokumentach już w połowie XIV wieku. Wieś, której nazwę Krossen (Crossen) nadano od nazwiska pierwszego właściciela, została ulokowana na prawie chełmińskim przez biskupa warmińskiego Henryka Sorboma 11 listopada 1384 roku. W 1535 r. wieś stała się własnością protestanta Sebastiana von Perbant, a następnie w roku 1587 - Jakuba Bartscha (Barcza) z Braniewa. W latach 1633-1637 współwłaścicielkami Krosna są cztery córki Barcza, a w latach 1637-1690 stanowi on własność Anny Doroty Ostenschau i jej męża Wilhelma. Kolejnym właścicielem majątku był kanonik Piotr Kruger (1690-1692). Od 1692 r. drogą darowizny Krosno należało do kapituły warmińskiej, która z powodu kłopotów finansowych odsprzedała je protestanckiemu burmistrzowi Pieniężna Andrzejowi Dromlerowi. Dziekan ornecki Kacper Simonis już w latach 90 tych XVII powziął starania o budowę kościoła dostosowanego do obsługi stale rosnących rzesz pielgrzymów. By bez przeszkód móc zrealizować ten cel doprowadził do ponownego odkupienia Krosna przez kapitułę warmińską. Sprawę tę uregulowano ostatecznie w 1710 roku.

 

W 1720 r. na podstawie dokumentu biskupa Teodora Potockiego majątek został przekazany przez kapitułę nowo założonej kongregacji księży diecezjalnych, w której posiadaniu był do jej likwidacji w 1810 roku. W latach 1821-1945 Krosno było własnością diecezjalnego przytułku księży emerytów. Po 1945 r. dobra ziemskie zostały przejęte przez Fundusz Ziemi a w 1954 roku przekazane PGR.

Najpopularniejsza legenda dotycząca powstania sanktuarium opowiada o dzieciach bawiących się nad brzegiem Drwęcy Warmińskiej. Na kamieniu w rzece znalazły one alabastrową figurkę Matki Boskiej z Dzieciątkiem i zabrały ją do domu. Następnego dnia figurka została znaleziona w tym samym miejscu. Schowana i zamknięta przez matkę dzieci w skrzyni ponownie wróciła nad rzekę. Kilkakrotnie uroczyście przenoszona do kościoła w Ornecie również w cudowny sposób wracała na dawne miejsce. W końcu – odczytując to jako znak boży - wzniesiono nad rzeką kapliczkę i w niej pozostawiono figurkę, do której szybko zaczęli przybywać pątnicy.

Istniejące źródła archiwalne potwierdzają kult w XVI wieku. Poza tym wiadomo że w 1593 Jakub Bartsch r. ufundował w Krośnie kaplicę poświęconą cudownej figurce. Sama czczona w Krośnie do 1945 r. rzeźba wydatowana została na 1 poł. XIV wieku. Najprawdopodobniej Krosno jako miejsce pielgrzymkowe zaczęło funkcjonować w 2 poł. XV wieku.

 

Opowieść o znalezieniu figurki Matki Boskiej z Dzieciątkiem nie jest jedyną legendą związaną z tym sanktuarium. Opracowania przytaczają legendę o żołnierzach szwedzkich, którzy znaleźli w rzece figurkę Marki Boskiej a ich bezbożnictwo sprawiło, że rozbili rzeźbę by wykonać z niej kości do gry. Gdy podczas gry pokłócili się o pieniądze, jeden z nich cisnął kości w nurt Drwęcy. Rankiem, po opuszczeniu wsi przez Szwedów znaleziono cudownie odnowioną figurę Matki Bożej. Kilkakrotnie próbowano przenieść ją do kościoła w Ornecie, lecz zawsze powracała do Krosna. Znana jest również opowieść o tym jak w jednej z sąsiednich parafii złodzieje skradli kielich, a hostie rozsypali po polach. Pasące się właśnie bydło na ten widok zaczęło przyklękać. Zdumieni gospodarze powiadomili o tym kapłana.

Pierwszym potwierdzonym archiwalnie faktem historycznym z dziejów krośnieńskiego sanktuarium jest fundacja kaplicy w 1593 r. przez właściciela Krosna. Nowa kaplica została poświęcona dopiero 7 maja 1600 r. przez Jana Kretzmera, generalnego oficjała i administratora warmińskiego.

W aktach wizytacji przeprowadzonej w 1598 r. przez biskupa Andrzeja Batorego (1589-1599) znajdujemy – obok relacji o budowie kaplicy – informację, iż miejsce to od dawna słynęło cudami. O rozwijającym się kulcie i szybko rosnącej popularności miejsca pielgrzymkowego świadczyć może wydany w 1599 r. przez biskupa Andrzeja Batorego przywilej na wystawienie karczmy dla wygody pielgrzymów.

7 maja 1600 r. Jakub Barcz ustanowił fundację mszalną, mocą której wikariusz z Ornety miał w krośnieńskiej kaplicy w określone dni – raz w miesiącu - odprawiać mszę św. Wspomina o niej wizytacja z 1609 roku, w której opisano także ołtarz i wyposażenie kaplicy.

W aktach wizytacji przeprowadzonej w 1622 roku przez biskupa Michała Działyńskiego znajdujemy stosunkowo dokładny opis kaplicy oraz jej wyposażenia. Jakub Bartsch ufundował antependium do ołtarza.

Tak samo jak w pozostałych warmińskich sanktuariach podstawową formą wyrażania kultu było pielgrzymowanie. Tradycyjne warmińskie procesje, zwane później łosierami do figurki tronującej Matki Bożej w Krośnie przybywały już pod koniec XVI wieku. W XVII w. istniał już stały terminarz procesji przybywających z poszczególnych miejscowości czy parafii. Prym wiodły tu pielgrzymki z pobliskiej Ornety, które przybywały do Krosna w święto Nawiedzenia NMP, MB Szkaplerznej i w okresie Bożego Narodzenia. Od 1644 r. przybywali do Krosna mieszkańcy Dobrego Miasta, którzy pielgrzymowali w czasie oktawy Wniebowzięcia NMP by uczcić cudowne ocalenie dobromiejskiego kościoła uderzonego piorunem. Dziękczynne ślubowanie wypełniali uroczyście przybywając do Krosna również mieszkańcy Braniewa. Corocznie przybywali do Krosna mieszkańcy następujących miescowości: Praslity Koscielne, Lubomino, Augustyny, Bażyny, Bieniewo, Bornity, Ełdyty, Wójtowo, Babiak, Głotowo, Świątki, Henrykowo, Kajnity, Jonowo, Wapnik, Kaszuny, Kawkowo, Karkajmy, Wiśniewo, Kwiecewo, Samborek, Lechowo, Leginy, Łęgno, Mingajny, Nowa Wieś, Nowy Dwór, Opiny, Piotrowo, Piotrowiec, Pluty, Roginy, Skolity, Antoria, Bludyny, Bogatyńskie, Wilczkowo, Nowosady, Osetnik. Z zachowanych przekazów wiadomo, że pielgrzymi nie mieścili się w małej kaplicy. Nabożeństwa odprawiano na zewnątrz, umieszczając ambonę na pobliskim starym dębie.

Figurka z roku na rok coraz bardziej słynęła nadzwyczajnymi łaskami. Pielgrzymów stale przybywało. Opiekę duszpasterską zapewniali kapłani z pobliskiej Ornety, którym w czasie świąt kościelnych pomagali jezuici z Braniewa. Wśród przybywających do Krosna pielgrzymów zdarzali się również ewangelicy.

Napływ pątników był tak duży, że w roku 1685 biskup Michał Radziejowski (1679-1688) ustanowił w Krośnie osobnego kapłana. Prebenda ta przypadła w udziale Michałowi Elsnerowi. Obecność rezydującego tu kapłana sprzyjała jeszcze większemu napływowi pielgrzymów. Pod koniec XVII w. było już jasne, że należy podjąć w Krośnie budowę kościoła, w którym mogłyby się pomieścić napływające rzesze wiernych. W 1697 r. zapadła decyzja kapituły warmińskiej o wybudowaniu nowego kościoła i utworzeniu w Krośnie fundacji dla kongregacji księży świeckich. Realizację tego zamierzenia powierzono kanonikowi Bonkowskiemu. Nie doszła ona jednak wówczas do skutku.

Pełnym zaangażowania rzecznikiem budowy w Krośnie monumentalnej świątyni, w której mogłyby pomieścić się napływające do Krosna tłumy pielgrzymów był Kasper Simonis. On to w 1709 roku, gdy kapituła warmińska sprzedała Andrzejowi Dromlerowi dobra krośnieńskie wniósł protest do biskupa Andrzeja Chryzostoma Załuskiego (1698-1711), twierdząc, że może to przeszkodzić w realizacji zamierzonej budowy kościoła. On to prawdopodobnie zamówił w 1697 r. projekt godnej świątyni. Wiadomo, że w 1697 r. przebywał roku w Warszawie. On to był jednym z mecenasów całego przedsięwzięcia. On też w momencie rozpoczęcia budowy w 1715 r. złożył urząd dziekana w Ornecie i zamieszkał w Krośnie aby nadzorować prace.

W 1710 r. rozpoczęto prace przygotowawcze do budowy nowego kościoła. Do 1714 r. zmieniono bieg Drwęcy Warmińskiej tak aby na legendarnym miejscu znalezienia figurki Matki Boskiej z Dzieciątkiem mógł stanąć ołtarz nowego kościoła. Woda zalewająca do dziś świątynię, jest żywym dowodem prawdziwości tego przekazu. W pierwszych latach XVIII w. nie zważając na ówczesną niezwykle trudną sytuację trapionej wojną północną i grasującą zarazą Warmii wykonano w Krośnie imponujące roboty inżynierskie.

18 września 1715 biskup warmiński Teodor Potocki (1711-1723), będący jednym z kilku współfundatorów sanktuarium dokonał poświęcenia kamienia węgielnego. W latach 1717-1718 wzniesiono w pełnej wysokości ściany nawy i prezbiterium. Data 1718 została umieszczona na zegarze słonecznym wykonanym na południowej elewacji kościoła. W 1719 r. zasklepiono prezbiterium oraz znajdującą się pod nim kryptę a także częściowo nawę. W tymże roku wzniesiono też wieżę północną. W roku 1720 dokończono sklepienie nawy oraz wzniesiono wieżę południową a obie wieże przykryto hełmami wykonanymi przez blacharza z Lidzbarka. Pracami budowlanymi kierował mistrz budowlany Jan Krzysztof Reimers z Ornety. Autor projektu nie jest znany z nazwiska. Na miano „budowniczego świątyni” z pewnością zasługuje też oddany sprawom budowy sanktuarium oraz szerzenia jego chwały Kasper Simonis. On też spisał – nie zachowaną obecnie – kronikę krośnieńskiego sanktuarium. 8 września (czyli w Święto Narodzenia NMP) 1720 r. biskup Teodor Potocki w obecności siedmiu kanoników katedralnych i czterech dobromiejskich dokonał poświęcenia kościoła w stanie surowym, nadając mu zachowany do dziś tytuł Nawiedzenia NMP i św. Józefa. W grudniu tego roku zmarł budowniczy kościoła Jan Krzysztof Reimers i został pochowany w jego podziemiach. Przez dwa kolejne lata trwały prace wykończeniowe a następnie kosztowne wyposażanie świątyni. W 1722 r. położono przywiezioną z Gdańska kamienną posadzkę. Z Gdańska pochodzą dwa dzwony, które poświęcono rok później.

Na obecne wyposażenie wnętrza składa się siedem ołtarzy, ambona, empora muzyczna z prospektem organowym, konfesjonały oraz zespół barokowych ław. Pięć barokowych ołtarzy wykonał w latach 1722-1729 Krzysztof Peucker (Preike) z Reszla. W 1724 roku wystawiono ołtarz główny, w którego centralnej części umieszczono znalezioną niegdyś w rzece alabastrową figurkę tronującej Madonny z Dzieciątkiem. W następnym roku wzniesiono ołtarz w pierwszej od prezbiterium kaplicy południowej a w następnych latach – dwa kolejne ustawione naprzeciw siebie w środkowym przęśle nawy. W retabulum ołtarza głównego znajdują się rzeźby Dwunastu Apostołów, z których cztery (św. Tomasza, Jana Ewangelisty, Macieja i Szymona) przypisywane są Janowi Chrystianowi Schmitowi.

We wszystkich pięciu barokowych ołtarzach zachowały się obrazy Piotra Kolberga z Pieniężna. W górnej kondygnacji ołtarza głównego widzimy Spotkanie Matki Boskiej ze św. Józefem, a w ołtarzach bocznych: od północy: w pierwszym – Św. Rodzinę, w drugim – św. Franciszek adorującego Matkę Boską a w górnej kondygnacji Stygmatyzację św. Franciszka; od południa: w pierwszym– Objawienie się Matki Boskiej z Dzieciątkiem św. Antoniemu oraz w górnej kondygnacji Matkę Bożą ze św. Anna i Joachim, w drugim – NMP Niepokalanie Poczętą i św. Annę Samotrzecią. Późnobarokowa ambona z figurkami trzech nieoznaczonych świętych (Ojcowie Kościoła) na parapecie i Trzech Magów na baldachimie oraz gwiazdą w promienistej glorii w zwieńczeniu również pochodzi z warsztatu Peucknera. Wykonana w 1729 r. pomalowana i pozłocona została przez Gotfryda Reinholda z Warszawy. Organy zbudowane zostały przez Jerzego Wolffa i jego syna w latach 1729-1731. Parapet chóru i prospekt pokrywają delikatne koronkowe ornamenty o motywach akantowo-regencyjnych na podniebieniu chóru namalowana jest wić roślinna; w zwieńczeniu prospektu umieszczone są rzeźby Króla Dawida, dwóch świętych i aniołów.

Zdaniem specjalistów kościół krośnieński należy do najefektowniejszych realizacji barokowych na Warmii i to w pełnym tego słowa znaczeniu, gdyż o jego przynależności stylowej świadczy forma a nie data powstania czy poszczególne elementy wplecione w tradycyjny układ.

Decyzja o utworzeniu w Krośnie kongregacji, której zadaniem miała być obsługa duszpasterska planowanego kościoła pielgrzymkowego, zapadła na posiedzeniu kapituły w 1697 r. jednocześnie z decyzją o budowie w tym miejscu nowej świątyni. W dniu konsekracji kościoła 8 września 1720 r. biskup Teodor Potocki (1711-1723) wydał przywilej dla założonej przez Simonisa kongregacji księży świeckich, potwierdzony w 1726 r. przez jego następcę biskupa Krzystofa Andrzeja Szembeka (1724-1740). W 1733 r. kongregacji nadano regułę wzorowaną na regułach zakonnych.

Wkrótce po zakończeniu prac budowlanych przy kościele rozpoczęto działania mające na celu budowę domu mieszkalnego dla księży, mających obsługiwać licznie napływających pielgrzymów. W 1722 r. zaczęto zwozić cegłę. W latach 1724-1727 na północny wschód od kościoła wzniesiono dom kongregacji. W przeciwieństwie do samej świątyni zarówno jego projekt jak i realizacja były dziełem miejscowego warsztatu budowlanego prowadzonego mistrza budowlanego Piotra Olchowskiego z Reszla. Jeszcze podczas budowy tego jednopiętrowego budynku zapadła decyzja o budowie ostatniego elementu obecnego zespołu, czyli krużgankowego obejścia kościoła. Jego północne ramię weszło w południowe skrzydło budynku kongregacji, anektując cały trakt użytkowy.

Budowę krużganków w rozpoczęto 1726 roku. Powstało wtedy skrzydło wschodnie wraz z flankującymi je kaplicami. W tym samym lub następnym roku wzniesione zostały skrzydła południowe i północne, wchodzące w budynek kongregacji księży. Nakryte dwuspadowymi dachami krużganki, otwierają się na dziedziniec filarowymi arkadami. Wkrótce jednak z powodu kryzysu zbożowego na Warmii i braku funduszy przerwano prace budowlane. W opisanym stanie krużganki istniały do ok. 1760 r. Nie wiadomo z jakiego powodu przerwano budowę. Ani źródła, ani istniejąca literatura nie mówią nic na temat autorów ani wykonawców krużganka. Naturalnym rozwiązaniem wydaje się jednak zatrudnienie do tej pracy, działającego w tym czasie w Krośnie warsztatu Piotra Olchowskiego

W roku 1733 zmarł Kasper Simonis. W uznaniu zasług pochowano go pod ołtarzem głównym. Śmierć głównego rzecznika budowy sanktuarium również mogła mieć wpływ na wstrzymanie tempa prac budowlanych.

Jak już wspomniano w latach 1751-1759 miała miejsce niewielka przebudowa i dekoracja fasady kościoła. Jej fundatorem był biskup Adam Grabowski. Dobudowano wówczas ryzalit portyku z tarasem oraz wyniosły szczyt z falistym naczółkiem. Wprowadzono nową artykulację, zmieniając podziały poziome elewacji frontowej, którą ponadto ozdobiono rokokową dekoracją. Prace prowadził zapewne warsztat miejscowy, ale koncepcja pochodziła z kręgu architektury wileńskiej. Wynikiem tych działań jest zachowany do dziś kształt fasady kościoła podzielonej poziomo w połowie wysokości i zwieńczonej gzymsem wspartym na belkowaniu, spoczywającym na pilastrach - parzystych pośrodku fasady i pojedynczych w narożach wież. Dobudowana wówczas szeroka kruchta o półkoliście wciętych narożach zwieńczona została balkonem z ozdobną tralkową balustradą i postumentami zakończonymi kamiennymi wazonami wykonanymi przez Chrystiana Bernarda Schmidta.

Fasada pokryta została sztukateriami o motywach rokokowych. Nad portalem umieszczono reliefowe panneau ze sceną Nawiedzenia NMP wykonaną ze stiuku a w szczycie bliżej nie określoną dziś figurkę Matki Boskiej, która przetrwała jedynie do 1845 roku. W niszach fasady znalazły swe miejsce figury czterech Ojców Kościoła oraz śś. Piotra i Pawła.

Niedługo po wykończeniu i przyozdobieniu fasady kościoła przystąpiono do budowy zachodniego skrzydła krużganków i flankujących je kaplic. W 1768 r. w przejeździe bramy zamontowano dekoracyjne kute wrota. Zostały one sprowadzone z Elbląga. Prace wykończeniowe trwały jeszcze do 1777 roku.

Prawdopodobnie równolegle z pracami przy fasadzie kościoła lub nieco później równolegle z budową zachodniego skrzydła krużganków do zachodniej elewacji domu kongregacji dostawiono ryzalit z rokokowym portalem.

Można przyjąć, że zespół pielgrzymkowy w Krośnie koło Ornety przybrał swą ostateczną formę w 3 ćwierci XVIII. W XIX i XX w. zaszły w nim jedynie niewielkie zmiany w większości wynikające z koniecznych napraw i remontów.

Prawdopodobnie jedynym motywem wzniesienia tu tak wspaniałego kościoła odpustowego była odpowiedź na stale – zwłaszcza w 2 połowie XVII wieku - narastający ruch pątniczy. Niewątpliwie trwał on w latach budowy sanktuarium. Nowo wzniesiony kościół, w którego głównym ołtarzu umieszczono czczoną tu od wieków, znalezioną w nurcie Drwęcy Warmińskiej figurkę Matki Boskiej z Dzieciątkiem bardzo szybko zasłynął cudami.

Znane są liczne uzdrowienia. Otóż w 1730 r. przybył tu liczący 86 lat niewidomy Jan Kellmann i odzyskał wzrok. Podobnej łaski doznała też 16-letnia dziewczyna z okolic Braniewa, czego świadkiem był ks. Piotr Vomberge, proboszcz z Mingajn.

Mimo, że niewielką skromną kapliczkę z muru pruskiego zastąpił w 1 ćwierci XVIII w. monumentalna w formie świątynia praktykowany kult zasadniczo się nie zmienił. Nadal jego podstawową formą była specyficzna dla Warmii pielgrzymko-procesja. Tak zwane łosiery przychodziły do Krosna już pod koniec XVI wieku. Przychodziły przez cały wiek XVII, XVIII, XIX i połowę XX. Zgodnie z dawno ustalonym kalendarzem i swoistym rytuałem.

Pielgrzymował nie tylko prosty lud ale i jego pasterze. Do Krosna jako pątnicy przybywali Teodor Potocki oraz Jan Szembek, który w domu kongregacji miał swój pokój, w którym mieszkał podczas pobytów w sanktuarium.

2 połowa XVIII w. była czasem spokojnego rozwoju sanktuarium. Skończyły się kataklizmy trapiące Warmię w XVII i początkach XVIII wieku. Nowo wybudowany kościół nie wymagał remontów. Przybywających licznie pielgrzymów obsługiwali księża zgromadzeni w Kongregacji. Pielgrzymi składali liczne wota w wosku, pieniądzach a także szlachetnych kruszcach, które gromadzono w sanktuaryjnym skarbcu. Nawet zmiana przynależności państwowej w 1772 r. nie zakłóciła spokojnego rytmu życia sanktuarium.

W 1807 r. kościół został splądrowany przez Francuzów. Nie jest znana skala zniszczeń i rabunków. Prawdopodobnie dotyczyły one głównie wotów umieszczonych w kościele.

Nieszczęście, zagrażające dalszemu istnieniu sanktuarium zdarzyło się dopiero trzy lata później. 30 października 1810 r. król pruski Fryderyk Wilhelm II wydał edykt ogłaszający wszystkich kasatę zakonów i kapituł. Wprawdzie nie następowała ona natychmiast, jednak konfiskata części majątku i zakaz przyjmowania nowych członków skazywał warmińskie klasztory na powolne wymarcie. Kongregacja księży świeckich w Krośnie nie była zakonem lecz mimo to - jako fundacja kapłańska i miejsce pielgrzymkowe - sanktuarium znalazło się w poważnym zagrożeniu. Rząd pruski postanowił je skonfiskować i wraz z dobrami, stanowiącymi podstawy utrzymania Kongregacji wystawić na sprzedaż. Pomysłowi temu sprzeciwił się biskup warmiński Józef von Hohenzollern, który na dworze królewskim i u kanclerza von Hardenberga podjął działania, które ocaliły Kongregację, zmieniając jej formułę działania. Energiczne i w ostatecznym rezultacie skuteczne działania biskupa Józef von Hohenzollerna, mające na celu uchronienie kongregacji przed kasatą nie ocaliły jednak kościelnego skarbca. Straty musiały być dotkliwe.

19 stycznia 1813 r. kanclerz von Hardenberg wydał zarządzenie, które pozostawiało krośnieńską fundację jako przytułek dla chorych i biednych księży. W 1821 r. zawarto porozumienie z Rzymem powołujące w Krośnie zakład księży emerytów, w którego posiadaniu było 15 łanów pól i 10 łanów lasu. Zmiany te zapewniły ciągłość trwania przytułku a pobożnym pielgrzymom stałość opieki duszpasterskiej na następne 120 lat. Księża emeryci prowadzili tu gościniec i dom rekolekcyjny dla pielgrzymów.

W 1840 r. podjęto pierwsze prace remontowo restauratorskie przy kościele. Nie wiemy w tej chwili na czym one polegały. W 1847 r. zakończono przewidziane już w projekcie architektonicznym wyposażanie świątyni. Mianowicie w zachodnim przęśle ustawiona została ostatnia z przewidzianych par ołtarzy. Autorem nawiązujących do istniejącego wyposażenia dwukondygnacyjnych neobarokowych ołtarzy z licznymi rzeźbami i lekką dekoracją był Wilhelm Biereichel.

Wystrój rzeźbiarski pojawił się również na attyce zachodniego skrzydła krużganka. W 1845 r. umieszczono tam wykonane przez Karola Ludwika Biereichla (wnuka) drewniane figury Chrystusa i 12 apostołów.

W latach 1887 i 1893 miały miejsce prace restauratorskie przy kościele. Początek XX wieku zapisał się w artystycznych dziejach krośnieńskiego sanktuarium wykonaniem malatur w kościele. W 1903 r. ściany pokryto neorokokową polichromią. W 1906 r. Zanetti z Królewca wykonał marmoryzację wnętrza. Objęła ona cokół i pilastry. Natomiast Busch z Berlina wykonał polichromię figuralno-ornamentalną ścian i sklepienia.

Zespół pielgrzymkowy ucierpiał w czasie ofensywy wojsk rosyjskich w sierpniu 1914 roku. Podczas ataku rosyjskiego spłonął dach kościoła. Całkowicie zostały zniszczone barokowe hełmy na wieżach. Poważnie zniszczona została kaplica północno-wschodnia i przylegające doń fragmenty krużganka. Spalony został też dom kongregacji.

Niemal natychmiast podjęto prace zabezpieczające i remontowe. Trwały one do 1928 roku.

W latach 1925-1927 drewniane figury Chrystusa i apostołów z attyki zachodniego skrzydła krużganka zostały zastąpione kamiennymi kopiami wykonanymi przez Franz Threyne z Królewca. Oryginalne figury w 1941 r. zostały wywiezione do Królewca.

Świeżo odrestaurowane po zniszczeniach wojennych sanktuarium w Krośnie w 1932 r. znalazło się obok Świętej Lipki, Gietrzwałdu, Stoczka i Głotowa na liście znaczniejszych miejsc peregrynacji polecanych wiernym przez synod diecezjalny. Biskup Maksymilian Keller zarządził do nich diecezjalne pielgrzymki i sam wielekroć w nich uczestniczył, co wydatnie przełożyło się na wzrost zainteresowania nimi katolików niemieckich.

Druga wojna światowa nie spowodowała w zabudowaniach zespołu tak poważnych zniszczeń jak pierwsza. Sanktuarium poniosło jednak ogromną stratę. W 1945 r. zaginęła czczona tu od 500 lat alabastrowa figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem.

W października 1994 roku w Krośnie utworzona została samodzielna parafia.

W 2007 roku sprawą fatalnego stanu kościoła p.w. Nawiedzenia NMP i św. Józefa w Krośnie zainteresowali się politycy. Z inicjatywy senatora warmińskiego R. Góreckiego kilkudziesięciu senatorów wystosowało apel do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego o ratowanie zabytkowego kościoła w Krośnie k. Ornety.

 

 

Logowanie