Galeria
admin
08/12/2010 10:42

Zapraszamy do galerii regionów Warmii.

Historia regionu Warmii

Historyczna Warmia obejmuje terytorium położone w dorzeczu Łyny i Pasłęki. Pierwotnie była to ziemia pruskiego plemienia Warmów, rozciągnięta wzdłuż Zalewu Wiślanego. Około 1237-1242 r. Warmia została podbita przez Krzyżaków. Utworzona w 1243 r. diecezja warmińska objęła duży obszar, którego trzecią część otrzymał biskup jako dominium warmińskie. W granicach terytorium należącego do biskupa i kapituły katedralnej znalazły się: część pierwotnej Warmii oraz część trzech innych ziem pruskich. Wkrótce nazwa Warmia zaczęła oznaczać całe to terytorium. Stolicą diecezji i siedzibą kapituły od ok. 1280 r. był Frombork, siedzibą biskupów do 1341 r. Braniewo, a od ok. 1350 Lidzbark Warmiński. Biskupstwo warmińskie w znacznym stopniu było niezależne od Krzyżaków. W XIII w. zaczęła się kolonizacja niemiecka, a w XIV w. osadnictwo mazowieckich chłopów i drobnej szlachty. Ludność pruska do XVII w. uległa germanizacji i polonizacji.

Przystępując do Związku Pruskiego w 1440 r. szlachta i miasta Warmii znalazły się w opozycji do zakonu krzyżackiego. W wyniku wojny trzynastoletniej 1454-66 i na mocy pokoju toruńskiego z 1466 r.. Warmię przyłączono do Polski. Królowie polscy, zwłaszcza Kazimierz IV Jagielończyk starali się uzyskać wpływ na obsadę biskupstwa. Ostatecznie zapewnili to sobie w układzie piotrkowskim z 1512 roku. Biskupami warmińskimi mieli zostać mieszkańcy Prus (zasada indygenatu) co z reguły było pomijane przez polskich królów. Wraz z przyjęciem luteranizmu przez Krzyżaków i sekularyzacją ich państwa w 1525 r. zasięg diec. warmińskiej w praktyce ograniczył się do Warmii. Znaczna część ziemi należała bezpośrednio do biskupa i kapituły, nieliczna szlachta posiadała ziemię na prawie lennym. Wśród 12 miast największe było Braniewo. Władza biskupa i kapituły jako panów Warmii, podlegających królowi polskiemu była bardzo silna. Od pocz. XVI w. kierowali oni sejmikiem warmińskim, w którym uczestniczyli przedstawiciele szlachty, miast oraz sołtysów. Największe znaczenie miał stan mieszczański ponieważ w XVIII w. sejmiki reprezentowały tylko miasta. W XVII i XVIII w. biskupi używali tytułu książąt biskupów warmińskich. Wielu spośród nich zasłużyło się dla kultury polskiej, m. in. Jan Dantyszek, S. Hozjusz, I. Krasicki, M. Kromer. Kanonikiem fromborskim był Mikołaj Kopernik, który mieszkał w Olsztynie oraz Lidzbarku Warmińskim. Dużą rolę kulturalną odegrało działające od 1565 r. jezuickie Collegium Hosianum.

W wyniku I Rozbioru Polski w 1772 r. Warmia została wcielona do państwa pruskiego. Zlikwidowano dominium biskupie, a losy katolickiej Warmii połączyły się z losami ewangelickich Mazur. Mimo nacisku germanizacyjnego polscy Warmiacy zachowali poczucie więzi z Polską. Od 1886 r. polskości broniła „Gazeta Olsztyńska”, stanowiąca główny ośrodek działalności polskich katolików na Warmii i wspierająca tworzenie polskich stowarzyszeń. W wyniku plebiscytu przeprowadzonego po I wojnie światowej, 11 VII 1920 r. Warmia pozostała w granicach Niemiec. W okresie międzywojennym na Warmii działały organizacje polskie. Zwalczanie ich przez Niemców wzmogło się po dojściu do władzy A. Hitlera w 1933roku.

Podczas II wojny światowej zlikwidowano polskie Zycie organizacyjne, działaczy warmińskich osadzono w więzieniach i obozach koncentracyjnych, gdzie wielu z nich zginęło. W 1945 r. Warmia powróciła do Polski.

 

 

Logowanie